15 Temmuz 2020 Çarşamba
Ana Sayfa / Emlak Haberleri / Gayrimenkul sektörü 2019’u nasıl geçirdi?
insaat

Gayrimenkul sektörü 2019’u nasıl geçirdi?

Ekonomideki fırtına en çok inşaatçılara zarar verdi. Yatırımların azaldığı, istihdamın gerilediği, finansal dengenin bozulduğu sektörü yılın son çeyreğinde artan konut satışları sevindirdi

200’ü aşkın alt sektöre talep yaratarak ekonominin lokomotifi olma özelliği taşıyan inşaat sektörü, 2019 yılında daraldı. Sektörde mali yapılarda bozulma, finansman sıkıntısı ve talep daralması ile oluşan arz – talep dengesizliğinin etkisi bu yılda etkisini hissettirdi. Konkordato başvurusunda bulunan şirket sayısı artarken, ekonomideki bozulmadan en fazla hasarı inşaat sektörü aldı.

DARALMADA BİRİNCİ

Gayri Safi Yurtiçi Hasıla 2018 yılında yüzde 2.8 büyüme gösterirken, inşaat sektöründe yüzde 2.1 daralma yaşanmıştı. Bu yılın ilk çeyreğinde GSYH yüzde 2.4, inşaat sektörü ise yüzde 9.3 küçülme gösterdi. İkinci çeyrekte ise Türkiye ekonomisi yüzde 1.5 daralırken, inşaat sektörü yüzde 12.7 küçüldü. İnşaat sektörü yılın üçüncü çeyreğinde yıllık bazda yüzde 7.8 küçüldü ve aralıksız daralma trendini beşinci çeyreğine taşıdı.

YATIRIMLAR AZALDI

Özel sektör yatırımları ve büyük ölçekli kamu – özel ortaklığı projelerinde de finansman sorunları artarken, bina yapı ruhsatlarında görülen daralma da özel sektörde yeni inşaatlardaki gerilemeye işaret etti. 2019 yılında hükümet tarafından inşaat yatırımlarında tasarrufa gidildi. Bu çerçevede yılın ilk çeyreğinde inşaat yatırımları yıllık bazda yüzde 16 oranında daralarak 2009 bazlı serinin en hızlı yıllık gerilemesini gördü. Yılın ilk yarısında yatırımlar geçen yılın aynı dönemine oranla yüzde 10 azalarak 284 milyar lira olarak gerçekleşti. TÜİK’in açıkladığı 2019 Ocak-Eylül dönemi yapı izin istatistiklerine göre belediyeler tarafından verilen yapı ruhsatlarının 2019 yılının ilk dokuz ayında bir önceki yıla göre, bina sayısı yüzde 57,1, yüzölçümü yüzde 58, değeri yüzde 48,9, daire sayısı yüzde 63.8 azaldı.

MÜTEAHHİTLER ZORDA

Kamu harcamalarında yapılan tasarrufun yanı sıra yeni başlanmış birçok projeye, sözleşmesinde öngörülenden az ödenek ayrılması da müteahhitleri zor durumda bıraktı. Sektörde özellikle geçen yıl gerçekleşen kur yükselişine bağlı öngörülemeyen maliyet artışlarının yaşanmasıyla işleri durma noktasına gelen ve iflasa sürüklenen yükleniciler için tasfiye/devir/süre uzatımı düzenlemesi yapıldı. Yapılan tasfiye başvurularının büyük bir çoğunluğunun kabul edilmemiş olması, sektör temsilcileri tarafından sektörde yaşanan sorunların aşılamadığı şeklinde değerlendiriliyor. Müteahhitler tarafından kamuya yapılan işlerin bir kısmının sözleşmesinde hiçbir fiyat farkı ödemesi ön görülmezken, birçok sözleşmede fiyat farkı hesap yönteminin TEFE ve TÜFE genel endeksleri ile ilişkilendirilmiş olması uzun süredir sektör için sıkıntı yaratıyor. Hem idareleri hem firmaları mağdur etmeyecek, piyasadaki fiyat dalgalanmalarını adil biçimde yansıtacak gerçekçi bir fiyat farkı hesap yöntemi belirlenmesi sektörün öncelikli talepleri arasında yer alıyor.

İSTİHDAMDA BÜYÜK KAYIP

İnşaat sektöründeki daralma ve yaşanan sorunların bir sonucu olarak, istihdamda ciddi bir gerileme yaşandı. Türkiye İstatistik Kurumu’nun yayınladığı Eylül 2019 verilerine göre, sektördeki işsiz sayısı 574 bin kişiye ulaştı.   Müteahhitlik firmalarının finansman sıkıntısı da 2019 yılında artmaya devam etti. BDDK verilerine göre; Ekim sonu itibariyle inşaat sektörüne açılan nakdi kredi hacmi 240 milyar lira düzeyine erişirken, takipteki kredi hacmi 19.5 milyar lira oldu.

Konutta dipten dönüş

Konut sektöründe 2018 yılı ikinci yarısında başlayan durgunluk, teşvik ve kampanyalar ile düşen faizler başta olmak üzere piyasayı canlandırmak üzere atılan adımlara rağmen 2019 yılının ilk yarısında da devam etti. Yılın ikinci yarısında ise kamu bankaları önderliğinde kredi faizlerinin psikolojik sınır olan yüzde 1’in altına inmesiyle konut satışlarında dipten dönüş başladı. Ocak – Kasım 2019 döneminde ülke genelinde el değiştiren konut sayısı ise 1 milyon 146 bin oldu. Söz konusu rakam geçtiğimiz yılın aynı döneminde 1 milyon 238 bin 553 seviyesindeydi. Yılın ilk 11 ayında satılan konutların 282 bin adedi konut kredisiyle alınırken, 864 bin adedi ise senetle veya peşin ödemeyle el değiştirdi. Satılan konutların 436 bini birinci el, 710 bini ise ikinci el konutlardan oluştu. Ocak – kasımda döneminde yabancılar Türkiye’de 40 bin 185 konut aldı. Geçen yılın aynı döneminde yabancıya 35 bin 103 adet konut satılmıştı. 2018 yılının tamamında yabancıların 39 bin 963 konut aldığı dikkate alındığında, 2019’un ilk 11 ayında bu alanda rekorun tazelendiği görüldü. Sektör temsilcileri yıl sonunda ise toplam satış rakamının 45 binin üzerine çıkarak yeni bir rekor kırmasını bekliyor.